Puszcza Białowieska cała parkiem narodowym !

      Od lat toczy się batalia o zachowanie dla przyszłych pokoleń jednego z naszych największych skarbów narodowych - Puszczy Białowieskiej. Ten unikalny na skalę europejską las położony na kresach kresów Rzeczypospolitej jest ostatnim fragmentem puszcz, jakie pokrywały przez tysiące lat nasz kontynent.
      Puszcza Białowieska otaczana przez stulecia specjalną opieką polskich i litewskich władców a nawet rosyjskich carów była matecznikiem żubrów, łosi, tarpanów, niedźwiedzi, wilków,



   Ryś
(fot. Janusz Monkiewicz)

rysi, wydr, bobrów i tysięcy innych jej prawowitych mieszkańców. Tutejsze dęby, lipy, jesiony osiągają niespotykane gdzie indziej rozmiary. Tu właśnie uratowano od zagłady żubra - puszcz imperatora. Tu znajdują swoją ostoję liczne gatunki zwierząt, roślin, grzybów wymarłe lub poważnie zagrożone w swym bycie na naszym kontynencie. Tu rokrocznie pielgrzymują dziesiątki tysięcy ludzi z całej Europy by odbyć wędrówkę w czasy naszych pra-pra dziadów. W 1921 roku udało się objąć ochroną najcenniejszej części Puszczy w postaci leśnictwa "Rezerwat", w miejsce którego w 1932 roku powołano Park Narodowy w Białowieży. Ten pierwszy w Polsce i jeden z pierwszych w Europie parków narodowych reaktywowano po wojnie (1947r.) jako Białowieski Park Narodowy. W 1976 roku został on uznany przez UNESCO za rezerwat biosfery (rozszerzony w 2005 roku na całą Puszczę), a w 1979 roku jako jedyny obiekt przyrodniczy w Polsce wpisany na listę Dziedzictwa Światowego. Widnieją na niej takie obiekty jak centrum historyczne Krakowa (łącznie z Wawelem), pałac królewski w Wersalu, Stonehenge czy Park Narodowy Yellowstone. Ponieważ w 1996 roku park został powiększony, obecnie tym wyróżnieniem uhonorowana jest mniej więcej jego połowa, pokrywająca się z obszarem ochrony ścisłej. W 1992 roku na Liście Dziedzictwa Światowego UNESCO umieszczono znajdujący się po stronie białoruskiej, wtedy ponad siedemnastokrotnie większy od naszego Park Narodowy Belavezhskaya Pushcha, któremu wraz z rozległymi terenami przyległymi przyznano w 1993 roku status rezerwatu biosfery. W 1997 roku Białowieski Park Narodowy otrzymał Dyplom Europy, niestety zawieszony w 2007 roku (co spotkało również park po drugiej stronie granicy). W 2004 roku Puszcza Białowieska została zaproponowana do Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000 jako obszar specjalnej ochrony ptaków (OSO) i obszar ochrony siedlisk (SOO). Ten pierwszy utworzono jeszcze w tym samym roku, natomiast drugi czeka już tylko na wyznaczenie odpowiedniego aktu prawa krajowego, ponieważ w 2007 roku Komisja Europejska zatwierdziła Obszar Mający Znaczenie dla Wspólnoty (OZW) "Puszcza Białowieska".
      Na skutek rabunkowej gospodarki prowadzonej w okresie I wojny światowej i błędów popełnionych w latach późniejszych białowieskie ostępy tracą z roku na rok swój puszczański charakter.



Żubry
(fot. Janusz Monkiewicz)

Pomimo, iż część Puszczy została objęta ochroną w postaci Białowieskiego Parku Narodowego i sieci rezerwatów przyrody, byt całego kompleksu leśnego jest poważnie zagrożony. W ostatnim czasie na skutek wcześniejszych melioracji i wyjątkowo suchych lat bardzo obniżył się poziom wód gruntowych na tym terenie. Osłabione drzewa umierają stojąc.

Do nowych zagrożeń należy dodać wycinanie świerków w celu ochrony Puszczy przed kornikiem. Zdaniem przyrodników nie jest to potrzebne, ponieważ istniejący od 6000 lat w niezmienionej formie las pierwotny jakim wciąż jeszcze jest Puszcza na znacznej części swojego obszaru potrafi przetrwać bez interwencji człowieka. Działalność kornika w tym przypadku jest w naturalny sposób ograniczana, nie stanowiąc żadnego zagrożenia. Niestety nie można tego powiedzieć o znacznie potężniejszych od malutkich szczęk i żuwaczek tego sympatycznego chrząszcza stalowych piłach, bezlitośnie unicestwiających nawet ponad 130 letnie świerki. Zdarza się, że na terenach będących pod ochroną. Pod różnymi pretekstami i bez wymaganych zezwoleń wycinane są również 150-200 letnie dęby, nawet w nowo utworzonym rezerwacie Lasy Naturalne Puszczy Białowieskiej. Prace te mają być kontynuowane. Na domiar złego z dniem 10 maja 2003 roku zwiększono plany pozyskania drewna w Puszczy Białowieskiej. Nasuwa się tutaj oczywiste pytanie, dlaczego zrobiono to kosztem unikalnej Puszczy a nie milionów hektarów innych naszych lasów, zwłaszcza hodowlanych. I to w warunkach malejącego wówczas popytu na drewno. Puszczę można uratować przed zagładą rozszerzając park narodowy, ale władze nie mogą zdobyć się na podjęcie decyzji uzasadniając to między innymi sprzeciwem lokalnych samorządów. Jednak zdaniem obrońców przyrody dochody z turystyki przyrodniczej przy właściwej organizacji mogłyby nawet poprawić sytuację materialną miejscowej ludności.
Puszcza ginie na naszych oczach i niedługo poza parkiem narodowym nie będzie już czego chronić. Jedynie rozszerzenie parku narodowego może zatrzymać proces zagłady.